تاثیر نور و آفتاب بر رنگ و عمر فرش به این صورت که تابش مستقیم باعث میشود فرش کمرنگ، کدر و به اصطلاح بیجان شود. اشعه UV و گرمای ناشی از تابش نیز میتوانند الیاف فرش را خشک و شکننده کنند و دوام فرش را کاهش دهند. این اثر در فرشهای با رنگ روشن، الیاف طبیعی مانند پشم و رنگهای گیاهی بیشتر است. با این حال، در این مقاله از قالیشویی کسری به طور کامل در مورد اثرات نور و آفتاب بر رنگ و عمر فرش صحبت میکنیم.
تاثیر نور و آفتاب بر رنگ و عمر فرش
ابتدا در جدول زیر به اثرات نور و آفتاب بر رنگ و عمر فرش اشاره شده است:
| عامل | توضیح کوتاه |
| رنگ پریدگی فرش | اشعه ماوراء بنفش (UV) نور خورشید باعث شکستن پیوندهای رنگی و کمرنگ شدن فرش فرشهای طبیعی مانند پشم و ابریشم میشود. |
| تغییر رنگ نامتقارن | قسمتهایی که بیشتر در معرض نور مستقیم هستند، نسبت به بخشهای دیگر رنگشان سریعتر میرود و باعث ظاهر نامتوازن میشود. |
| ضعیف شدن الیاف | نور خورشید و گرما باعث خشک شدن و شکنندگی الیاف فرش میشود و مقاومت بافت را کاهش میدهد. |
| کاهش عمر مفید فرش | قرارگیری طولانی در مقابل آفتاب باعث تسریع فرسودگی، کاهش دوام و کوتاهتر شدن عمر کلی فرش میشود. |
| تأثیر نوع الیاف | فرشهای با الیاف طبیعی (پشم یا ابریشم) نسبت به الیاف مصنوعی بیشتر در معرض آسیب نور هستند. |
رنگ پریدگی فرش
نور مستقیم خورشید و بهویژه اشعه ماوراء بنفش (UV) یکی از عوامل اصلی رنگپریدگی فرش است. اشعه UV به تدریج مولکولهای رنگدانه را تجزیه میکند و باعث میشود رنگ فرش روشنتر و بیروح بهنظر برسد. این فرآیند در فرشهای با رنگهای تیره و پررنگ بیشتر دیده میشود، زیرا اختلاف بین رنگ اولیه و رنگپریده شده واضحتر است.
فرشهای طبیعی مانند پشم، ابریشم و پنبه نسبت به نور خورشید آسیبپذیرتر از الیاف مصنوعی هستند و سریعتر رنگ خود را از دست میدهند. حتی اگر فرش در معرض نور آفتاب برای مدتهای طولانی قرار گیرد، بخشهایی از فرش که بیشترین تابش را دریافت میکنند رنگشان را سریعتر از بخشهای سایهدار از دست میدهد. برای رفع این مشکل میتوانید از خدمات قالیشویی معتبر بهرهمند شوید.

تغییر رنگ نامتقارن
تغییر رنگ نامتقارن از تاثیر نور و آفتاب بر رنگ و عمر فرش است. قسمتهایی از فرش که در معرض نور مستقیم هستند، مانند نزدیکی پنجره یا بخشی که جلوی تابش آفتاب قرار دارد، رنگشان سریعتر محو میشود؛ اما بخشهای سایهدار یا بخشهایی که با مبلمان پوشانده شدهاند رنگ اصلی خود را حفظ میکنند. این تفاوت در میزان تابش نور باعث ایجاد مناطق روشن و تیره ناهمگون روی سطح فرش میشود که به چشم بسیار ناخوشایند است.
اگر فرش یک رنگ و طرح یکنواخت داشته باشد، نور خورشید میتواند باعث شود بخشهایی از آن نسبت به سایر بخشها متفاوت به نظر برسد. این پدیده با گذشت زمان تشدید میشود و باعث میشود فرش ظاهر نامتقارنی پیدا کند که بهراحتی با جابجایی یا چرخش فرش قابل اصلاح نیست.
ضعیف شدن الیاف
علاوه بر تغییر رنگ، نور خورشید و اشعه ماوراء بنفش میتوانند ساختار الیاف فرش را نیز تحت تاثیر قرار دهند. اشعه UV نهتنها رنگدانهها را تجزیه میکند، بلکه به ساختار مولکولی الیاف نیز نفوذ میکند. این موضوع باعث میشود الیاف به تدریج خشکتر و شکنندهتر شوند و مقاومت طبیعی خود را از دست بدهند.
فرشهایی که سالها در معرض نور مستقیم خورشید قرار گرفتهاند ممکن است به نظر برسند که رنگشان کمرنگ شده و سطحشان خشک و خشن شده است. این ضعیف شدن الیاف باعث میشود که فرش سریعتر فرسوده شود، پرزها زودتر بریزد و نرمی و انعطاف اولیه خود را از دست بدهد. در موارد شدید، الیاف ممکن است به راحتی بشکنند یا پاره شوند. این موضوع ظاهر و عملکرد فرش را بهطور قابل توجهی کاهش میدهد.
کاهش عمر مفید فرش
نور مستقیم خورشید و اشعه ماوراء بنفش باعث میشود عمر مفید فرش بهطور قابل توجهی کاهش یابد. فرش بهطور طبیعی دارای طول عمر مشخصی است، اما تابش مداوم نور خورشید باعث تسریع فرآیند پیری آن میشود. اشعه UV که به فرش تابانده میشود، ساختار رنگ و الیاف را تضعیف میکند.
عوامل ناشی از تردد افراد نیز باعث میشود فرش زودتر از زمان معمول دچار فرسودگی شود. فرشهایی که در معرض نور آفتاب شدید قرار دارند،ممکن است بعد از چند سال بخشهایی از رنگ و کیفیت اولیه خود را از دست دهند، در نتیجه نیاز به تعویض یا تعمیر پیدا کنند.

نکات کاربردی در کاهش تاثیر نور و آفتاب بر رنگ و عمر فرش
در ادامه به نکات کاربردی و مهم برای کاهش تاثیر نور و آفتاب بر رنگ و عمر فرش اشاره شده است:
- چرخاندن فرش هر چند ماه یک بار برای پخش یکنواخت نور روی تمام قسمتها
- نصب پرده، کرکره یا شید برای کنترل میزان نور مستقیم خورشید روی فرش
- استفاده از فیلم یا پوشش UV روی پنجرهها برای مسدود کردن اشعه ماوراء بنفش مضر
- قرار دادن فرش در مکانها برای تابش نور مستقیم و نقاط کمنورتر
- انتخاب فرشهایی با الیاف یا رنگهای مقاوم در برابر تابش نور هنگام خرید
- استفاده از پد زیر فرش برای بهبود جریان هوا و کاهش حرارت و فشار روی الیاف
- انجام تمیز نگهداشتن فرش و فرششویی تا گرد و غبار باعث تشدید اثر نور نشود
- جابهجایی یا چیدمان مبلمان بهگونهای که بخشهایی از فرش سایه بگیرند
کلام آخر
نور خورشید، بهویژه اشعه ماوراء بنفش (UV)، میتواند به مرور رنگ فرش را کمرنگ و مات کرده و الیاف را ضعیف و شکننده کند که در نهایت عمر مفید فرش را کوتاه میکند. برای کاهش این اثرات بهتر است از پردهها، پوششهای UV پنجره، جابهجایی و چرخاندن فرش، انتخاب مکان مناسب برای تابش غیرمستقیم نور خورشید و نگهداری منظم استفاده شود. همچنین توجه داشته باشید در صورت آسیبدیدگی یا کدر شدن رنگ، اقدام سریع برای شستوشو و احیای فرش اهمیت دارد؛ زیرا قیمت قالیشویی در مقایسه با هزینه ترمیم یا تعویض فرش بسیار مقرونبهصرفهتر است و میتواند از تحمیل هزینههای سنگینتر در آینده جلوگیری کند.